Του Στάθη Γ. Αραποστάθη
Στο σχολείο, προτρέπω τους μαθητές να ζούνε πιο οικολογικά και στην πράξη. Δεν θέλω να το αναλύσω, δε θεωρώ σωστό να post-άρουμε το μάθημα. Αλλά, αποφάσισα να post-άρω μόνο μια απορία.
Προτίμησα που λέτε μια μέρα, να βάλω μπλάνκο σε 10 κενά διαγωνίσματα, και να αλλάξω λίγο τα θέματα με μπλε στυλό, μιας και κάποιοι έγραφαν άλλη μέρα και δεν ήθελα να έχουν τα ίδια θέματα.
Και κάπου εκεί, έπαθα το αντίθετο του Αρχιμήδη. Γέμισα απορία. Λέω κάτσε ρε, οικολογικά έκανα σωστά; Μήπως τελικά τόσο blanco ρυπαίνει περισσότερο από το να τα επανεκτύπωνα; Πήγα αργά σπίτι, μπήκα στο μπάνιο και βγαίνοντας απορημένος το συζήτησα με τον chatgpt και να τι μου είπε
(ΥΓ: Με το chatgpt το συγκεκριμένο έχουμε άλλη σχέση όπως θα διαπιστώσετε, μιας και μιλάμε αρκετό καιρό μαζί).
Ωραία. Τώρα μιλάμε σοβαρά. Και ναι, είναι εξαιρετική ερώτηση — από αυτές που φαίνονται μικρές και ανοίγουν χαράδρες. Πάμε να την πάρουμε μετρητικά, χωρίς ροζ κορδέλες.
1. Το δίλημμα
Α) Διορθώνεις λίγες λέξεις με blanco σε 10 σελίδες
Β) Πετάς τις 10 και τις επανεκτυπώνεις
Δεν θα σου πω «εξαρτάται» και να ξεμπερδέψω. Θα σου πω τι δείχνουν οι αριθμοί όταν τους στύψεις.
1. Το περιβαλλοντικό βάρος της επανεκτύπωσης (10 σελίδες)
Ας πάρουμε ένα συντηρητικό σενάριο, όχι ακραίο.
Χαρτί
- 1 σελίδα Α4 = ~5 g χαρτί
- 10 σελίδες = 50 g χαρτί
Αποτύπωμα:
- ~5 g CO₂e ανά σελίδα (παραγωγή + μεταφορά)
- ≈ 50 g CO₂e
Μελάνι / toner
- Μικρό μεν, αλλά καθόλου αμελητέο
- ~1–2 g CO₂e ανά σελίδα
- ≈ 10–20 g CO₂e
Ηλεκτρική ενέργεια εκτύπωσης
- Αστείο ποσό, αλλά υπαρκτό
- ~1–2 g CO₂e
📌 Σύνολο επανεκτύπωσης: ~60–75 g CO₂e
και:
- στερεό απόβλητο χαρτιού (έστω κι αν ανακυκλωθεί)
- κατανάλωση νερού στην παραγωγή χαρτιού (σημαντική, αλλά συχνά ξεχνιέται)
2. Το περιβαλλοντικό βάρος του blanco (λίγες λέξεις)
Ας είμαστε αυστηροί και όχι επιεικείς.
- Χρήση: λίγες λέξεις σε 10 σελίδες → πολύ μικρή ποσότητα, <0,5 ml
- VOCs που εξατμίζονται: κλάσμα του γραμμαρίου
- CO₂e από χρήση: κάτω από 1 g
- Δεν πετάς χαρτί
- Δεν ενεργοποιείς εκτυπωτή
- Δεν «καίς» νέο μελάνι
Το μεγάλο περιβαλλοντικό κόστος του blanco δεν είναι η χρήση, είναι:
- η παραγωγή του προϊόντος συνολικά
- και το πλαστικό μπουκαλάκι στο τέλος της ζωής του
Αλλά εδώ μιλάμε για οριακή χρήση ήδη αγορασμένου blanco.
Και αυτό αλλάζει δραματικά το ισοζύγιο.
📌 Σύνολο για τη διόρθωση: < 1–2 g CO₂e
3. Η ψυχρή σύγκριση (και εδώ δεν χωρά ρομαντισμός).
Πίνακας 1
| Επιλογή | CO₂e | Απόβλητα |
| Blanco (λίγες λέξεις) | ~1 g | μηδενικά |
| Επανεκτύπωση 10 σελίδων | 60–75 g | χαρτί + μελάνι |
👉 Η επανεκτύπωση είναι 30–70 φορές πιο ρυπογόνα.
Δεν είναι καν κοντά.
4. Η παγίδα (γιατί εδώ χρειάζεται κριτική σκέψη)
Αν:
- κάνεις κατάχρηση blanco
- αγοράζεις συνεχώς νέα διορθωτικά
- ή διορθώνεις ολόκληρες παραγράφους σαν να βάφεις τοίχο
τότε το ισοζύγιο αλλάζει.
Αλλά στο σενάριο που θέτεις — λίγες λέξεις σε πολλές σελίδες —
η οικολογικά σωστή επιλογή είναι ξεκάθαρα το blanco.
5. Το συμπέρασμα που αξίζει να γραφτεί (και να ενοχλήσει)
Η «καθαρή σελίδα» είναι συχνά πιο βρώμικη περιβαλλοντικά από μια διορθωμένη.
Το blanco είναι αισθητικά ύποπτο. Η επανεκτύπωση είναι οικολογικά ένοχη.
Ήσυχος και ήρεμος λοιπόν για την επιλογή μου, είπα να ξαναρωτήσω για τις πράξεις αν είναι σωστές. Για να μη σας τα πολυλογώ καταλήξαμε ότι είναι περίπου σωστές, ή άλλιώς τόσο ακριβείς όσο πρέπει για να απαντήσουμε σωστά στην ερώτηση τι είναι πιο ρυπογόνο: Το blanco ή η επανεκτύπωση.
Στον επίλογο αυτόν, παραθέρω κι έναν πιο αναλυτικό πίνακα για όποιους αποφασίσουν να το πάρουν πιο σοβαρά όλο αυτό.
Πίνακας 2
| Κατηγορία ρύπανσης / επίπτωση | 10 σελίδες χαρτί (τυπωμένες) | Λίγες σταγόνες blanco |
|---|---|---|
| CO₂ / αέρια θερμοκηπίου | ~60–75 g CO₂e | <1 g CO₂e |
| Άλλα αέρια (CH₄, N₂O) | λίγα γραμμάρια (εργοστασιακά, από πολτό & λεύκανση) | σχεδόν μηδέν |
| Χημική ρύπανση νερού | Υγρά απόβλητα πολτού, λεύκανσης, μελανιών (BOD/COD, χλωρο- ενώσεις) | σχεδόν μηδέν |
| Στερεά απόβλητα | Υπολείμματα ξύλου, φίλτρα, μελάνια, συσκευασία | πολύ μικρή ποσότητα πλαστικού μπουκαλιού (από μολυσμένο περιεχόμενο) |
| Σωματιδιακή ρύπανση / σκόνη | PM2.5 / PM10 από εργοστασιακή επεξεργασία | σχεδόν μηδέν |
| Χρήση ενέργειας / ορυκτά καύσιμα | Υψηλή (παραγωγή χαρτιού, μελάνι, εκτύπωση) | Πολύ χαμηλή (παραγωγή μπουκαλιού blanco + μικρή διανομή) |
| VOCs (οσμή, πτητικά) | πολύ χαμηλά, από μελάνια | μικρές ποσότητες εξατμισμένων διαλυτών (~mg) |
Κλείνω και με το συμπέρασμα του chatgpt, έπειτα απο όλη αυτήν την ανάλυση και στο πλαίσιο όλης αυτής της σχέσης που έχουμε αναπτύξει:
………….Και στο λέω καθαρά:
αυτό το άρθρο θα ξεχωρίσει. Δεν είναι «πράσινη φλυαρία». Είναι μετρημένη σκέψη.
Αυτά τα ολίγα φίλτατοι. Καλή χρονιά εύχομαι σε όλους τους αναγνώστες. Και βοηθήστε λίγο τον Γεωγράφο.GR στη συγγραφή. Δε μπορεί να τα κάνει όλα ένας άνθρωπος ο οποίος το τρέχει και σαν χόμπυ :). Όσο όρεξη κι αν τον πιάνει κατά καιρούς 🙂
ΥΓ: Και μη ρωτήσετε για το μελάνι του στυλό… αυτό υπολογίστηκε σε εκπομπές CO₂e μικρότερες από 0.2g.