Ο Στόχος Βιώσιμης Ανάπτυξης 11 (SDG 11) του ΟΗΕ αφορά στη δημιουργία πόλεων και κοινοτήτων «βιώσιμων, ασφαλών, ανθεκτικών και χωρίς αποκλεισμούς». Όπως ίσως γίνεται ευρέως αντιληπτό από τον τίτλο, ο συγκεκριμένος στόχος σχετίζεται πολύ με την ποιότητα ζωής των κατοίκων σε μια αστική περιοχή. Ο στόχος είναι παγκοσμίου βεληνεκούς και ως εκ τούτου περιλαμβάνει και διαστάσεις λιγότερο συχνές στο ελληνικό τοπίο, όπως για παράδειγμα τους κατοίκους των παραγκουπόλεων. Προφανέστατα επίσης, καθώς οι στόχοι όπως προαναφέρθηκε είναι παγκόσμιοι, πολλοί από τους στόχους σχετίζονται άμεσα και με το ελληνικό τοπίο, όπως οι κλιματικές προκλήσεις. Σε κάθε περίπτωση, η έκθεση του ΟΗΕ είναι πολυδιάστατη και συσχετίζει τους στόχους και με τα φαινόμενα έντονης αστικοποίησης που επιταχύνονται ακόμη περαιτέρω, καθώς από μέχρι το 2050 εκτιμάται ότι το 70% του παγκόσμιου πληθυσμού θα ζει σε πόλεις, αλλά και με την κλιματική αλλαγή.
Αυτό σημαίνει αυξημένες πιέσεις σε ό,τι αφορά τη στέγαση, τις μεταφορές, τη διαχείριση απορριμμάτων και τη διαχείριση των φυσικών πόρων, ενώ βεβαίως η επίλυση αυτών των ζητημάτων θα πρέπει να γίνει με τρόπο βιώσιμο. Ήδη η έκθεση αναφέρει κλιματικές επιπτώσεις, με περίπου 2 δις. κατοίκους αστικών κέντρων να αναμένεται να βιώσουν υψηλότερη θερμοκρασία της τάξης των 0.5 βαθμών Κελσίου, ενώ οι κίνδυνοι φυσικών καταστροφών που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, όπως οι πλημμύρες θα είναι ακόμα πιο αυξημένοι.
Το πρόσφατο report του οργανισμού ηνωμένων εθνών (ΟΗΕ) αναφορικά με το θέμα, η έκθεση SDG 2025, αναφέρει ότι τα περισσότερα “monitoring points” έχουν μείνει πίσω.
Οι βασικοί πυλώνες αναφέρονται στις κλιματικές καταστροφές οι οποίες συνεχίζουν να προκαλούν ζημιές σε υποδομές, αναδεικνύοντας περαιτέρω την ανάπτυξη τοπικών στρατηγικών αντιμετώπισης.
Η συμμετοχή επίσης της κοινωνίας των πολιτών στους αστικούς σχεδιασμούς παραμένει περιορισμένη καθώς σύμφωνα με σχετική έρευνα του 2024 σε 152 πόλεις 50 χωρών, μόνο στο 19% αυτών προέκυψε σημαντική συμμετοχή.
Η διαχείριση των απορριμμάτων συνεχίζει κι αυτή να χρειάζεται περαιτέρω πρόοδο, καθώς συναντώνται έντονες γεωγραφικές ανισότητες διαχείρισης του ζητήματος. Στην Β. Αμερική, την Ευρώπη και την Αυστραλία – Νέα Ζηλανδία τα ποσοστά μέσης συγκομιδής απορριμάτων είναι μεγαλύτερα του 98%, σε Λατινική Αμερική και Καραϊβική πάνω από 90%, ενώ στην Ασία και την Αφρική τα ποσοστά αυτά κυμαίνονται μεταξύ 62,5% και 65% περίπου.
Σημαντικότατο βεβαίως είναι και το ζήτημα της αξιοπρεπούς στέγασης, με την στεγαστική κρίση να δοκιμάζει πολλούς ανθρώπους σε όλες τις περιοχές του πλανήτη. Σύμφωνα με την έκθεση του 2025 το μέσο οικονομικό βάρος για τη στέγαση είναι στο 31% παγκοσμίως, κάτι που στην Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική μειώνεται στο 21%. Εδώ πέρα βέβαια βλέπουμε ότι ο δείκτης δείχνει να είναι εκτός πραγματικότητας για τα ελληνικά δεδομένα, που σίγουρα χαρακτηρίζονται από εντονότατες διακυμάνσεις, καθώς στις μέρες μας το ενοίκιο που ζητάνε οι επίδοξοι εκμισθωτές μπορεί να φτάνει το 70% ενός μισθού, κι αναρωτιόμαστε ποιοι και πόσοι πια μισθωτές μπορούν και δίνουν τέτοια ποσά. Από την άλλη βεβαίως όσοι ιδιοκατοικούν σίγουρα ρίχνουν αυτό το ποσοστό, εγκλωβίζοντας σε αυτούς τους δείκτες τις ανισότητες στέγασης που υπάρχουν. Ως προς αυτό δεσμευόμαστε σύντομα να κάνουμε ένα ξεχωριστό άρθρο.
Σημαντικές ακόμη καθυστερήσεις, αν και με πρόοδο, εμφανίζονται στο συντονισμό των εθνικών πολιτικών γύρω από τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη, λόγω και έλλειψης συντονισμού μεταξύ τοπικών, περιφερειακών και εθνικών αρχών, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε μεμονωμένες πολιτικές, χωρίς μακροπρόθεσμο και ολοκληρωμένο σχεδιασμό.
Τέλος η έκθεση βρίσκει σημαντικά κενά στη δημόσια χρηματοδότηση αναφορικά με την προστασία και των μνημείων κληρονομιάς, οπού κι εκεί όμως μπορεί να πει κανείς ότι εμφανίζεται πρόοδος, καθώς όλο και περισσότερες χώρες καταγράφουν ξεχωριστά τα ποσά αυτά διαθέτοντας σχετικά στοιχεία.
Οι επιπτώσεις της στασιμότητας.
Οι καθυστερήσεις και οι αδυναμίες της επίτευξης των στόχων του SDG 11 δεν αποτελεί απλά και μόνο ένα πολεοδομικό ζήτημα. Συνδέεται με την κλιματική κρίση, την κοινωνική συνοχή, την οικονομική ανάπτυξη και την υγεία. Μη βιώσιμες πόλεις σημαίνει, μεταξύ άλλων, και περισσότερες εκπομπές ρύπων, αυξημένο κίνδυνο φυσικών καταστροφών, μεγαλύτερες ανισότητες και μειωμένη ποιότητα ζωής. Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι καθώς οι επιμέρους 17 στόχοι της βιώσιμης ανάπτυξης έχουν μεταξύ τους πολλές αλληλοσυσχετίσεις, στασιμότητα στο SDG 11, σημαίνει στασιμότητα και σε επιμέρους τομείς άλλων στόχων της Ατζέντας 2030.
Πηγές:
The Sustainable Development Goals Report 2025
Διαδικτυακές αναζητήσεις
Γνώσεις του αρθρογράφου στο θέμα
περιορισμένη χρήση GenAI
*Το αρχικό άρθρο δημοσιεύθηκε στις 19/8 και την ίδια μέρα προστέθηκαν κάποιες περαιτέρω πληροφορίες που αναμένεται να βοηθήσουν τον αναγνώστη.